Czy fotowoltaika jest dla mnie? Opłacalność przydomowych instalacji

analiza fotowoltaiki

Kiedy wiemy już, jak działa nasza instalacja fotowoltaiczna, pora odpowiedzieć sobie na pytanie, jakie warunki powinniśmy spełnić, aby móc cieszyć się energią elektryczną pochodzącą ze słońca w naszych domach.

Chcąc zacząć wykorzystywać czysty prąd z energii słonecznej do zasilenia swoich urządzeń domowych często w naszych głowach pojawia się seria pytań: Czy mogę to zrobić w swoim domu? A może mój dach się do tego nie nadaje? Czy w takim razie mogę zamontować instalację fotowoltaiczną na swojej działce? W jaki sposób powinienem ustawić panele? Jaka moc instalacji jest mi potrzebna? Czy fotowoltaika się opłaca? W poniższym artykule znajdziemy odpowiedź na każde z powyższych pytań i przyjrzymy się bliżej warunkom niezbędnym, aby móc zostać producentem zielonej energii dla swojego domu.

Kwestie formalne - instalacja fotowoltaiczna a pozwolenie na budowę

Pierwszym warunkiem koniecznym do wybudowania mikroinstalacji jest posiadanie przez nas tytułu własności bądź umowy dzierżawy nieruchomości lub gruntu, na którym chcemy dokonać montażu instalacji fotowoltaicznej. Oznacza to, że prąd z czystej energii słonecznej może zasilić sprzęty m.in. w domach jednorodzinnych, bliźniakach i szeregowcach. Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami nie musimy ubiegać się o pozwolenie na budowę instalacji fotowoltaicznej. Jednakże zwolnienie z owej formalności jest uzależnione od mocy budowanej mikroelektrowni - w przypadku, gdy moc ta przekracza 50 kWp, uzyskanie pozwolenia na budowę staje się obligatoryjne. Dotyczy to zarówno paneli montowanych na dachach, jak również wolnostojących systemów fotowoltaicznych.

Zgoda będzie od nas wymagana również, kiedy zamontowanie paneli wiąże się z przebudową domu np. w postaci zmiany konstrukcji dachu. Nie należy się jednak tym zniechęcać, gdyż moc instalacji fotowoltaicznej wykorzystywanej do zasilenia urządzeń w domu jednorodzinnym zazwyczaj nie przekracza 20 kWp. Formalności nie są więc uciążliwe, a w wielu wypadkach nie jest konieczne nawet zgłoszenie planowanej inwestycji do organu budowlanego.

Czy wiesz że…
Nie musisz ubiegać się o pozwolenie na budowę instalacji fotowoltaicznej, jeśli jej całkowita moc nie przekracza 50 kWp.

Gdzie wybudować instalację fotowoltaiczną?

Bez wątpienia ważnym jest, aby nasza instalacja fotowoltaiczna znajdowała się w miejscu o odpowiedniej wytrzymałości i stabilności. Przed budową każdy dach jest analizowany przez certyfikowanego konstruktora budowlanego, który bada jego nośność i zaleca ewentualne wzmocnienie konstrukcji w sytuacji, gdy zadaszenie nie nadaje się pod montaż paneli fotowoltaicznych. W przypadku instalacji na gruncie ważnym jest zaś, aby nie montować jej na terenach podmokłych i zalewowych oraz w miejscach, gdzie w ziemi poprowadzona została wcześniej infrastruktura m.in. w postaci sieci gazowej.

Decydując się na montaż fotowoltaiki musimy także pamiętać, że ilość wyprodukowanej przez nią energii będzie ściśle powiązana z tym, w jaki sposób panele zostaną ułożone względem słońca. Niezależnie od naszej decyzji dotyczącej ich lokalizacji, istnieją podstawowe reguły rządzące rozmieszczeniem modułów, których warto przestrzegać, aby jak najlepiej wykorzystać energię promieni słonecznych.

Najlepszy kierunek dla fotowoltaiki? Południe!

Moduły fotowoltaiczne w Polsce, tak samo jak w przypadku każdego innego kraju znajdującego się na północ od równika, zaleca się kierować w stronę południową. Jest to optymalne ułożenie modułów zapewniające największy uzysk energii elektrycznej. Oczywiście nie zawsze możemy sobie na takie rozwiązanie pozwolić, dlatego z powodzeniem możemy ustawić je również w kierunku południowo-zachodnim, południowo-wschodnim, wschodnim lub zachodnim. Takie ulokowanie pozwoli nam również na produkcję energii elektrycznej, jednak uzyski będą niższe niż w sytuacji, gdy moduły skierowane są na południe. Jedynym kierunkiem, w którym nigdy nie montuje się modułów, jest północ. Takie umiejscowienie byłoby bowiem zupełnie nieefektywne.

Montaż paneli fotowoltaicznych pod odpowiednim kątem

Ilość energii elektrycznej wyprodukowanej przez naszą instalację w dużej mierze zależy także od kąta nachylenia modułów fotowoltaicznych. Związane jest to po raz kolejny z naszym położeniem geograficznym (półkula oraz szerokość geograficzna, na której się znajdujemy), a także z ruchem obiegowym Ziemi wokół Słońca, dzięki któremu m.in. doświadczamy zmiany pór roku. Warto przy tym zauważyć, iż kąt padania słońca nie jest stały, ponieważ latem znajduje się ono znacznie wyżej nad horyzontem niż ma to miejsce zimą.

Montaż fotowoltaiki powinien spełniać określone warunki. O ile to możliwe, moduły należy ustawić pod kątem około 30-35° względem ziemi, gdyż przy takim montażu instalacja fotowoltaiczna wyprodukuje największą ilość energii z zainstalowanej mocy. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, aby moduły znajdowały się pod innym kątem, jednak uzyski będą wtedy niższe niż przy optymalnym kącie posadowienia. W przypadku, gdy moduły umieszczamy na dachu płaskim lub na gruncie, wymagany kąt udaje nam się uzyskać dzięki zastosowaniu odpowiedniej konstrukcji wsporczej.

Czy wiesz że…
Moduły ustawione pod kątem 30-35° względem ziemi oraz w kierunku południowym wyprodukują największą ilość energii z zainstalowanej mocy.

Odpowiednia lokalizacja mikroinstalacji, czyli gdzie nie montować fotowoltaiki

Głównym czynnikiem wpływającym na pracę modułów jest ich bezpośrednia ekspozycja na słońce. Planując montaż paneli fotowoltaicznych powinniśmy więc przeanalizować teren pod kątem potencjalnego zacienienia i zadbać o to, aby obiekty znajdujące się w bliższej i dalszej odległości nie rzucały cienia na powierzchnię modułów. Dotyczy to zarówno elementów dachu, takich jak kominy, anteny lub lukarny, ale także budynków lub drzew w naszej okolicy. Uniknięcie zacieniania nie zawsze będzie możliwe, stąd też powinniśmy dążyć do minimalizowania jego negatywnego wpływu.

Zasadnym może okazać się znalezienie kompromisu między oddaleniem modułów od elementów zacieniających a maksymalizacją ich powierzchni. Z jednej strony zwiększenie powierzchni może skutkować przybliżeniem modułów do obiektów zacieniających, co prowadzić będzie do spadku ilości produkowanej energii. Z drugiej strony jednak takie rozwiązanie pozwoli nam na zamontowanie kilku kWp więcej. Możemy także dokonać optymalizacji pracy mikroinstalacji fotowoltaicznej zmieniając połączenia łańcuchów modułów oraz ułożenia modułów na pionowe (portretowe) lub poziome (pejzażowe).

Stosując się do powyższych zasad możemy zamontować instalację fotowoltaiczną w sposób optymalny dla naszych potrzeb, pozwalający nam na osiągnięcie maksymalnych oszczędności w postaci czystej energii elektrycznej z darmowej energii słonecznej! W jaki jednak sposób mamy dobrać jej moc, aby pokryć nasze zapotrzebowanie na energię elektryczną?

Dobór optymalnej mocy instalacji fotowoltaicznej

Rozmiar i moc instalacji fotowoltaicznej dobierane są na podstawie naszego średniego zapotrzebowania energetycznego w ciągu roku. Zależy ono m.in. od ilości i rodzaju urządzeń zasilanych energią elektryczną w naszych domach, a także częstotliwości z jaką korzystamy z owych sprzętów. Według szacunków, aby pokryć roczne zapotrzebowanie na 1000 kWh energii elektrycznej, potrzebujemy instalacji o mocy 1 kWp. Zgodnie z danymi podawanymi przez producentów paneli fotowoltaicznych, jeden panel przy korzystnych warunkach zabudowy (występują one wtedy, gdy panel zamontowany jest w kierunku południowym, pod kątem 30-35°) wytwarza w przeciągu roku około 300 kWh energii elektrycznej. Dalsze obliczenia prowadzą do prostego wniosku: na każde 1000 kWh zużywanej przez nas energii, niezbędne są 3 lub 4 panele, których łączna powierzchnia wynosi od 5 do 6,5 m2 (standardowy panel ma powierzchnię około 1,62 m2).

Posłużmy się przykładem 3-osobowej rodziny, której średnie roczne zużycie energii wynosi 3000 kWh. W jej przypadku optymalna moc instalacji fotowoltaicznej wynosi 3 kWp. Aby pokryć roczne zapotrzebowanie na energię elektryczną w tym domu potrzeba zatem minimum 10 paneli, które zajmą 18 m2 powierzchni dachu.

Jednocześnie pamiętajmy, że zapotrzebowanie na energię może być oczywiście wyższe i to nawet dwukrotnie, chociażby w sytuacji, gdy korzystamy z klimatyzacji, pompy ciepła lub elektrycznego ogrzewania budynku. Wówczas i całkowita moc instalacji i ilość paneli powinny być proporcjonalnie większe.

Czy wiesz że…
Korzystanie z klimatyzacji lub elektrycznego ogrzewania zwiększa zapotrzebowanie na energię, co sprawia, że potrzebujesz paneli fotowoltaicznych o większej mocy.

Ile kosztuje fotowoltaika? Cena paneli fotowoltaicznych

Wiemy już, ile energii produkują panele fotowoltaiczne. Aby sprawdzić zatem, czy to wszystko się opłaca, warto dowiedzieć się jeszcze, ile kosztuje instalacja fotowoltaiczna. Trudno jednak podać dokładną sumę bez informacji odnośnie jej mocy, dlatego wróćmy do przykładu wspomnianej 3-osobowej rodziny. W jej przypadku zachodzi konieczność zakupu ok. 10 modułów. Koszt jednego modułu o standardowej mocy to od kilkuset do nawet tysiąca złotych. Ostateczna cena jest uzależniona m.in. od rodzaju materiału, z jakiego wyprodukowane są elementy instalacji. Moduły mogą być bowiem monokrystaliczne (większa efektywność i sprawność, ale wyższa cena) lub polikrystaliczne (mniejsza sprawność, lecz niższa cena). Jednak nie wystarczy odpowiedź na pytanie ile kosztują same panele fotowoltaiczne. To przecież tylko część instalacji. Wśród wydatków należy uwzględnić jeszcze cenę falownika - zazwyczaj stanowi nawet 20% całej instalacji. Doliczyć musimy również koszty przewodów, konstrukcji mocującej i montażu, co stanowi do 15% wydatków. Łączna suma może więc wynieść nawet powyżej 20 tys. złotych, choć wiele zależy także od opcji, na którą się zdecydujemy, a nawet od powierzchni naszego dachu. Równie dobrze może to być znacząco mniejsza bądź nieco wyższa suma.

Czy fotowoltaika się opłaca? Jak obniżyć koszty i zwiększyć opłacalność mikroinstalacji?

Kilkanaście lub kilkadziesiąt tysięcy złotych wydaje się znaczącym wydatkiem w budżecie przeciętnego gospodarstwa domowego. Sam koszt fotowoltaiki to jednak nie wszystko - warto zestawić go z zyskami, jakie zapewni nam mikroinstalacja fotowoltaiczna. Wspomniana 3-osobowa rodzina, zużywająca rocznie 3000 kWh energii, tylko w ciągu 12 miesięcy może w ten sposób zaoszczędzić ponad 1100 zł.* Patrząc w perspektywie 30 lat to aż 33 tysiące! Dobrze też wiedzieć, że producenci udzielają aż 25-letniej gwarancji na pełną wydajność paneli fotowoltaicznych. Oznacza to, że po tym czasie efektywność modułów zmniejsza się zaledwie do 80%, a więc mimo upływu lat instalacja nadal produkuje darmową energię. Szacuje się, że zwrot z opisywanej powyżej inwestycji wyniesie ok. 10-12 lat, co oznacza, że po tym czasie mikroelektrownia zacznie przynosić czyste zyski. Czas ten można jednak skrócić, a samą opłacalność inwestycji znacząco podnieść. Jak to zrobić?

Przede wszystkim ogromne ułatwienie stanowią programy dofinansowań, oferowane przez rząd, Unię Europejską i samorządy. Jeżeli skorzystamy z dostępnych dotacji do fotowoltaiki czas zwrotu z inwestycji możemy skrócić nawet do 7 lat. To naprawdę duża wartość. Programy wsparcia finansowego obejmują zarówno pomoc w formie dopłat, kredytów na preferencyjnych warunkach, jak i ulg podatkowych. Przed rozpoczęciem budowy instalacji fotowoltaicznej warto się zorientować, z jakiej inicjatywy możemy skorzystać.

Na zwiększenie opłacalności inwestycji w energię ze słońca wpływają również rozliczenia w ramach systemu prosumenckiego. Rozwiązanie to polega na tym, że jako producenci zielonej energii korzystamy z niej pokrywając własne potrzeby, a nadwyżkę przekazujemy do sieci, niejako magazynując. W okresie zaś, kiedy instalacja produkuje mniej prądu (np. zimą), 80% (instalacje do 10 kWp) lub 70% (instalacje o mocy 10-50 kWp) zgromadzonej energii możemy odebrać w ramach systemu opustów. Sprawia to, że produkowana energia nigdy nie przepada, nawet jeśli nie wykorzystujemy jej od razu. Tak efektywny obieg energii powoduje, że zwiększa się wydajność instalacji i podnosi opłacalność inwestycji, jaką jest fotowoltaika. Koszt samego przedsięwzięcia dzięki temu jest również bardziej uzasadniony.

Czy wiesz że…
System prosumencki ma wpływ na zwiększenie opłacalności inwestycji w fotowoltaikę. Dzięki niemu możliwe jest magazynowanie energii w sieci i odbiór jej w dowolnie wybranym momencie.

Dlaczego warto inwestować w fotowoltaikę?

Instalacja fotowoltaiczna zamontowana na dachu gospodarstwa domowego niemal od razu pozwala cieszyć się mniejszymi rachunkami za prąd, a co za tym idzie, uniezależnić się od rosnących cen energii. Fotowoltaika to stabilne źródło taniej energii na wiele lat. Co więcej, zalicza się ją do odnawialnych źródeł energii, czyli rozwiązań w pełni ekologicznych. Fotowoltaika jest przyjazna dla środowiska, ponieważ panele fotowoltaiczne nie wytwarzają żadnych szkodliwych substancji, nie generują też hałasu. Pozwalają przy tym pozyskiwać energię elektryczną w miejscach, gdzie niemożliwe jest podłączenie do sieci energetycznej.

Jak pokazały opisane w powyższym tekście warunki, dobór instalacji dopasowanej do naszych potrzeb stanowi niełatwe zadanie. Dlatego właśnie warto powierzyć je specjalistom. Eksperci z innogy Polska służą pomocą - zajmiemy się nie tylko doborem optymalnej mocy Twojej instalacji fotowoltaicznej, ale również jej montażem. Dobrze jest zaufać fachowcom, by móc cieszyć się z zysków jakie daje energia ze słońca.

 

*Obliczenia mają charakter szacunkowy. Roczna oszczędność oznacza szacunkową oszczędność na zakupie energii elektrycznej i dystrybucji energii, przy założeniu szacunkowego rocznego zużycia energii na poziomie 3000 kWh oraz stawki taryfowej za energię elektryczną i dystrybucję w wysokości 0,3930 zł/kWh brutto. Obliczenia nie uwzględniają kosztów budowy instalacji fotowoltaicznej.